Lefke / Osmaneli Belleği

Haritalar

Roma yollarından erken Osmanlı uç coğrafyasına ve Rum mirası araştırma noktalarına kadar Lefke'nin tarihsel mekânını gösteren haritalar.

Geçmişin izleri,
bugün de konuşuyor.

Araştırma Haritaları

Bu görseller araştırma sentezidir; tarihî GIS veya kadastro belgesi değildir.
İpek yolu ve ticaret koridoru
Roma–Bizans–Osmanlı uzun mesafe ticaret ve yol koridoru.
Osman Bey ailesi ve uç coğrafyası
Ertuğrul–Osman ailesi ve Söğüt–Bilecik–Lefke–İznik uç coğrafyası.
Lefke kültürel harita
Antik, Bizans ve sonraki kültürel katmanların şematik dağılımı.
Greko-Romen kültür haritası
Yazıtlar ve kültlere dayanan Greko-Romen kültürel dağılım; etnik harita değildir.

Rum Mirası İçin Mekânsal Hipotezler

Aya Yorgi, Papazın Evi, eski mezarlık ve Rum mahalleleri aynı kentsel dokuda birlikte okunmalıdır. Eski Hristiyan mezarlığının Osmangazi İlkokulu / Eski Mezbaha Üstü çevresinde olduğu hipotezi, sözlü tarih ve 2017 belediye ifadesiyle uyumludur; kadastro belgesiyle doğrulanmayı bekler.

✦

Lefke Kalesi: Konum Önerileri ve Kanıtın Sınırları

Refik Arıkan ve Mehmet Can Çetin’in 2025 tarihli çalışması, Lefke Kalesi’nin yerini kronikler, önceki araştırmalar ve saha gözlemleriyle tartışır. Evliya Çelebi’nin küçük ve harap bir kale tasviri ile 16. yüzyıldaki Hisar Mahallesi kaydı, tarihî bir kaleye ilişkin izlerdir; günümüzdeki kesin yerini tek başlarına belirlemez. s. 121–122.

Selçik çevresi önerisi

Makale, Öztürk’ün 2022 yayınına atıfla kaleyi Selçik Köyü sınırlarında, yeni otogarın karşısında Ankara–İstanbul yolu üzerinde gösteren görüşü aktarır. Bu, çalışmada aktarılan bir yer önerisidir.

Tekke Tepesi ve kilise çevresi

Eski belediye başkanı Münir Şahin’in Hisar Mahallesi’ni Tekke Tepesi altında ve kilise çevresinde konumlandıran anlatısı da değerlendirilir. Aynı çevrede 2006 kültür envanterinde kaydedilen sarnıç, ayrıca araştırılması gereken bir yapı izidir; tek başına kalenin tespiti değildir.

Lefke Kalesi konum önerileri: otogar referansı, Tekke Tepesi ve Aya Yorgi kilise çevresi önerisi ile Boyalı mevkiindeki tescilli alanın envanter işareti; tarihsel ve güncel yer adları
Güncel coğrafya üzerinde konum önerileri. A ve B, önerilerde anılan referans yerleridir; kale noktası veya sınırı değildir. C, envanter konum işaretidir. Haritayı PNG olarak indir · SVG olarak indir

2017 tescil kaydı: 27 Ekim 2017 tarihli 5735 sayılı Koruma Kurulu kararı, Selçik ve Büyük Yenice köylerinde tespit edilen alanı “Lefke Kalesi” adıyla I. derece arkeolojik sit olarak tescil eder. Ek tescil fişinde yer Selçik Köyü, Boyalı mevkii olarak belirtilir; yapının dönemi kesinleştirilmez, erken Osmanlı dönemi düşünülür. Bu kayıt, 2025 makalesindeki konum tartışmasıyla birlikte değerlendirilmelidir. Kroniklerdeki kale ile özdeşliğini harita tek başına kanıtlamaz. Kurul kararı ve tescil fişi · Envanter konum kaydı.

Haritada nasıl okunmalı? Makalenin Görsel 18’i, s. 136’da alanı “muhtemel” olarak tanımlar. Konum önerileri kazıyla doğrulanmış kesin noktalar veya sınırlar gibi gösterilmemelidir. Ek haritada güncel yollar ve nehir altlık olarak kullanılır; A ve B işaretleri kalenin kesin konumunu belirtmez. Hisar Mahallesi’nin güncel adı ve sınırları doğrulanmamıştır. Arıkan ve Çetin, 2025, s. 121–122 ve 136.

Yakındaki gözetleme yapıları

Cambazkaya

Çalışma, Cambazkaya gözetleme alanını Kızılöz Köyü sınırlarında ele alır ve Temmuz 2024 saha incelemesini aktarır. Verdiği koruma kararı 29 Nisan 2015 tarih ve 3164 sayılı karardır. Osman Bey’in bu alanı 1304’te ele geçirmiş olması, yazarların ihtimal olarak belirttiği bir yorumdur. s. 122–123.

Göksu Kuleleri

Çiftlik Köyü sınırlarındaki Göksu kuleleri, kroniklerde Samsa Çavuş’a verilen dere ağzındaki küçük hisarla ilişkilendirilir. Yazarların “Çavuş Kalesi” adlandırması bu eşleştirmeye dayanan bir öneridir; yapının özgün adı kesinleşmiş değildir. s. 123–124.

1304 seferinin tarihsel çerçevesi

Araştırmaya Katkı Sunun

Elinizde Lefke'ye ait fotoğraf, belge, mezar taşı kaydı veya aile anlatısı varsa bizimle paylaşın.

✉ İletişim Formu