Temel Akademik ve Arşiv Kaynakları
Nikaia Egemenlik Alanı Epigrafik-Tarihi, Coğrafya Araştırmaları I: Osmaneli/Lefke (Bilecik). 92 yazıtlık ana epigrafik katalog, yollar, köprüler, antik yerleşimler ve Leukai için temel kaynak.
“Osmaneli'ndeki Bir Rum Kilisesi'nin Düşündürdükleri.” Aya Yorgi'nin mimarisi ve 1870–1903 Osmanlı arşiv belgeleri için temel çalışma.
19. yüzyıl Lefke gayrimüslimleri, mahalleler, nüfus kayıtları, doktorlar, tüccarlar ve yerel sosyal tarih.
Rum nüfus, okullar, idari yapı, ipek fabrikaları ve geç Osmanlı kasabası için dönemsel resmî veriler.
Osman I, Ertuğrul Gazi ve Söğüt maddeleri erken Osmanlı coğrafyası için kullanılmıştır.
Southern Arc antik DNA veri seti, İznik/Nikaia karşılaştırması için temel genomik kaynaktır.
Özel Araştırma Kaynakları
Bu Taslakta İncelenen Yüklenmiş PDF Dosyaları
Bilecik-Osmaneli’de Bir Osmanlı Dönemi Rum Kilisesi: Hagios Georgios. Yapının planı, cephe sistemi, malzeme kullanımı ve Neo-Bizans üslubu için temel kaynak.
Osmaneli’ndeki Bir Rum Kilisesi’nin Düşündürdükleri. 1870 genişletme, 1892 çan kulesi ve 1897 yeniden inşa belgeleri için temel kaynak.
19. yüzyıl gayrimüslimleri, Kilise ve Mengene mahalleleri, okul ve nüfus bağlamı için kullanıldı.
Kasabanın geç Osmanlı ve erken Cumhuriyet dönemi sosyal tarihi için yardımcı başvuru seti olarak değerlendirildi.
Antik ve epigrafik katmanlar için genel referans. Arkeoloji ve Roma-Bizans katmanlarının geliştirilmesinde kullanılabilir.
Kilise, yangın, göç ve yerel hafıza temalarına dair sonraki sürümlerde ayrıntılandırılacak yardımcı içerik havuzu olarak saklandı.
Kaynak Kullanma İlkesi
Bu sitede “belgelenmiş”, “muhtemel/yorum” ve “sözlü tarih” ayrımı korunur. Bir bilgi çok tekrarlandığı için kesin kabul edilmez; mümkün olduğunda ilk belge veya akademik yayın tercih edilir. Yapay zekâ ile oluşturulmuş haritalar ve aile şemaları görselleştirme amaçlıdır ve tarihî belgenin yerini tutmaz.
Kişi ve Aile Dizini İçin Kullanılan Kaynaklar
Kilise ve Mengene mahalleleri, 1830'lar nüfus yoklamaları, temettuat kayıtları, cemaat temsilcileri, hekimler ve öğretmenler için ana kaynak.
BOA NFS ve ML.VRD.TMT serilerinden aktarılan kişi, hane, meslek ve gelir bilgileri için kullanılan birincil kayıt grubu.
1875 Büyük Lefke Yangını İçin Temel Kaynak
Basiret gazetesi, Osmanlı arşiv belgeleri, yabancı basın, yerel tarih anlatıları ve erken Lefke görselleri üzerinden yangının nedeni, kasaba ekonomisi, eğitim, yeniden imar ve kültürel hafıza üzerindeki etkilerini inceler.
Rüstem Paşa Camii Kaynakları
Osmaneli Rüstem Paşa Camii’nin mimari tanımı, Lefke taşı kullanımı, hat süslemeleri ve Ulu Cami adı için resmî başvuru kaynağı.
SALT Araştırma koleksiyonundaki TASUH8425 kodlu 12 siyah-beyaz negatif; cephe, iç mekân, son cemaat yeri ve ahşap süslemeleri belgeler.
Kültür envanteri 1516 tarihini verirken farklı ikincil kaynaklarda başka tarihler de geçmektedir. Site bu nedenle kesin yıl yerine 16. yüzyıl çerçevesini kullanır.
Devlet Adamları ve Tarihî Şahsiyetler İçin Kaynaklar
Sicill-i Ahvâl kayıtlarından Lefke doğumlu beş memurun biyografilerini verir.
Lefkeli Mustafa Paşa’yı Bilecik’in Lefke kasabasında doğmuş olarak kaydeder.
Samsa Çavuş, Köse Mihal, Mihaloğulları ve Yörgüç Paşa bağlantılarını tarihsel bağlama yerleştirmek için kullanıldı.
Molla İsa / İsa Bey adına Lefke’de kurulmuş vakfın defter ve vakfiyelerini inceler.
Lefke doğumlu divan şairi Süleyman Kerîmî Efendi’nin biyografisi için kullanıldı.
Başmuallim Talat Bey’in öğretmenliği, fotoğraf ilgisi ve 1926 tarihli Osmaneli Tarihi çalışması için kullanıldı.
Görsel Levhalar ve Kullanım Notu
1. basım 2021, Osmaneli Belediyesi Kültür Serisi 1. Taslak sitede kitabın Figürler (s. 163–193), Resimler (s. 194–199) ve Haritalar (s. 200) bölümleri kaynak ilişkisini göstermek amacıyla görsel levha olarak yerleştirildi. Kitapta fotoğraf ve metinlerin yayım haklarının saklı olduğu belirtildiği için, kamuya açık yayına geçmeden önce çoğaltma/kullanım izni kontrol edilmelidir.
Osmaneli Mimarlık Mirası İçin Yeni Kaynak
Geleneksel konutlar, böceklik mekânları, Ellezler Konağı, Mehmet Özden Evi, Recep Kezer Evi, Cebecioğlu Konağı, Rüstem Paşa Camii, Aya Yorgi Kilisesi ve Ellezler Hanı için saha, arşiv ve literatür karşılaştırması sunar. Makale CC BY-NC 4.0 lisanslıdır; ancak içindeki bazı eski fotoğraf ve çizimler üçüncü kaynaklardan geldiği için her görselin yeniden kullanım hakkı ayrıca değerlendirilmelidir.
Yeni Eklenen Dosyalar ve Görsel Kaynaklar
Modern nüfus hareketleri, doğum yeri dağılımları, iç/dış göç haritaları ve mevsimlik göç görselleri için kullanıldı.
Aya Yorgi planı, tarihî fotoğrafları, çift kuleli cephe ve karşılaştırmalı mimari örnekler için kullanıldı.
Mahalle, meslek, hekim, cemaat temsilcileri, nüfus ve ortak gündelik hayat bölümlerinin temel kaynaklarından biri.
Mustafa Kemal Paşa’nın Osmaneli Ziyareti
Çağdaş Kaynaklar
Hâkimiyet-i Milliye, nr. 715 (17 Ocak 1923), nr. 721 (24 Ocak 1923) ve nr. 726 (30 Ocak 1923); Recep Zühtü, “Eskişehir’den İzmit’e Doğru”; Kâzım Karabekir, Günlükler, C. 1.
Modern Araştırma ve Aile Hafızası
Ali Okumuş, “Mustafa Kemal Paşa’nın Batı Anadolu’da Eskişehir, İzmit, Bilecik ve Bursa Seyahatlerine (Ocak 1923) Dair İzlenimler ve Bazı Tespitler”, Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları, 46 (2024), 197–238. Fadıl Ünver teşhisi, Nezihe Ocaktan ve Rıdvan Alsancak üzerinden aktarılan aile sözlü tarihidir; 1959 Hayat Mecmuası doğrulaması aranıyor.
Aya Yorgi: Dijital Belgeleme ve Karar Desteği
“BIM and AI-Supported Decision-Making for the Adaptive Reuse of Historic Buildings: The Osmaneli Aya Yorgi Church Case Study.” Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 38(2): 493–507. DOI: 10.35234/fumbd.1830618.
Kaynak türü: Mimari koruma, yeniden işlevlendirme ve karar desteği üzerine ikincil akademik araştırma. Rum cemaatinin tarihine ilişkin yeni bir birincil belge yayımı değildir.
Kullanılan bölümler: Dijital belgeleme ve yöntem, s. 495–498 ve 502; bildirilen sıralama, Tablo 4, s. 504; sınırlılıklar, s. 505–506. Şekil 5–6 ile Tablo 4 arasındaki sayısal farklar nedeniyle grafikler aktarılmamıştır. Şekil 2, Çiçek Ünal’ın 2007 tezinden; Şekil 3 ise Evcim’in çalışmasından kaynak gösterilerek aktarılır. Bunlar yeni HBIM model görüntüleri değildir.
Roza ve Âsım: Evlilik, İhtida ve Aile Tarihi
Doğan, Muzaffer (2024). “19. Yüzyılda Lefke’de (Osmaneli) Bir Yabancı ile Evlenmek: Roza ile Âsım’ın Evlilikleri.” Aşk ile Çalışan Yorulmaz: Ali Akyıldız Armağanı, Cilt 2, ed. Mehmet Yaşar Ertaş, İlhami Yurdakul ve Ömerül Faruk Bölükbaşı. İstanbul: Timaş Yayınları, s. 484–499. ISBN 978-625-6767-23-2.
Kaynak türü: Arşiv belgelerini inceleyen akademik kitap bölümü. İncelenen PDF’de bölüm 499. sayfada biter; içindekilerde sonraki bölüm 500. sayfadan başlar. Üniversite katalog kaydındaki 484–500 aralığından farklı olarak burada PDF’nin basılı sayfaları esas alınmıştır.
Kullanılan bölümler: Köken ve ticaret bağlantıları, s. 485–488; Âsım’ın görevi ve 1894 süreç, s. 489–494; roman ile belge arasındaki ayrımlar, s. 498–499. Arşiv referansları yazarın dipnotlarından aktarılmıştır; belgelerin asılları bağımsız olarak denetlenmemiştir.
Anadolu Üniversitesi yayın kaydı · Üniversite arşivindeki PDF · Sitedeki inceleme.
1304 Sakarya Seferi ve Lefke Kalesi
Arıkan, Refik ve Mehmet Can Çetin (2025). “Osman Gazinin 1304 Sakarya Seferi: Leblebici, Çadırlı ve Lefke Kalelerinin Tespiti Üzerine Bir Çalışma.” Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(1), s. 109–147. Yayın tarihi: 31 Mayıs 2025. DOI: 10.30561/sinopusd.1656766.
Kaynak türü: Kronikler, önceki araştırmalar, arşiv referansları, saha incelemeleri ve yerel anlatıları karşılaştıran akademik makale. Lefke Kalesi’nin konum önerileri s. 121–122; Cambazkaya s. 122–123; Göksu kuleleri ve Samsa Çavuş eşleştirmesi s. 123–124; muhtemel kale alanının fotoğrafı Görsel 18, s. 136.
Kanıt sınırı: Bir saha önerisi, kazıyla doğrulanmış kesin konum değildir. Makalenin ilk sayfasında CC BY-NC-ND 4.0 lisansı belirtilir. Bu güncellemede fotoğraf veya harita yeniden yayımlanmamış; özgün kaynağa bağlantı verilmiştir.
Dergi sunucusundaki tam makale · Sitedeki konum değerlendirmesi · Sefer çerçevesi.
Araştırmaya Katkı Sunun
Elinizde Lefke'ye ait fotoğraf, belge, mezar taşı kaydı veya aile anlatısı varsa bizimle paylaşın.
✉ İletişim FormuSilvia Hacımihalidu: Kaynak Zinciri
Taner Bilgin, “Savaş Yıllarında Anadolu Rumlarının Yaşadığı İkilem (1919–1922)”, Vakanüvis 1(1), 2016, s. 37–91; kullanılan bölüm: s. 67, dn. 115. DOI: 10.24186/vakanuvis.233675. İlgili sayfa.
Küçük Asya Araştırmaları Merkezi, Göç: Rumların Anadolu’dan Mecburi Ayrılışı (1919–1923), derleyen ve çeviren Herkül Millas, İstanbul: İletişim, 5. baskı, 2014, s. 121–127. Yayınevi kaydı. Erişilen metin aktarımı.
Aktarım zinciri: sözlü tanıklık → Türkçe derleme ve çeviri → Bilgin’in seçtiği pasaj. Kitabın çevrimiçi metin aktarımı ile Bilgin’in PDF’si karşılaştırılmıştır. Özgün görüşme, ses kaydı ve arşiv dosyası incelenmemiştir; çevrimiçi aktarımda OCR hataları bulunabilir.
Aya Yorgi: Belge ve Yapı Ayrımı
Seçkin Evcim, “Bilecik-Osmaneli’de Bir Osmanlı Dönemi Rum Kilisesi: Hagios Georgios”, XIII. Ortaçağ ve Türk Dönemi Kazıları ve Sanat Tarihi Araştırmaları Sempozyumu Bildirileri, Pamukkale Üniversitesi, 2010, s. 259–268; kullanılan bölümler: s. 261–263 ve 265 (belge, malzeme, yapı izleri ve karşılaştırmalar). Tam metin. Sempozyum 2009’da düzenlenmiş, kitap 2010’da yayımlanmıştır.
Hatice Özyurt Özcan, “Osmaneli’ndeki Bir Rum Kilisesi’nin Düşündürdükleri”, Sanat Tarihi Dergisi XVI/2, s. 27–47; kullanılan bölüm: s. 29–30. PDF sayı başlığı: Ekim 2007; DergiPark yayın tarihi: 1 Aralık 2009. Dergi kaydı · Tam metin.
Karşılaştırılacak dosyalar: BOA, İ.AZN. 28/1315 C-08 (1897) ve İ.AZN. 53/1321 Ş 11 (1903). Bu gösterimler araştırmalardan aktarılmıştır. Özgün evrak ve ek çizimlere ulaşılamadığından doğrudan arşiv incelemesi yapılmış sayılmaz. Önce başvuru, izin, ölçü düzeltmesi ve uygulama kayıtları ayrılmalı; ardından ölçü birimleri ile çizimler karşılaştırılmalıdır.